به وبلاگ تخصصی عیندال خوش آمدید!

توده های نفوذی و رابطه آنها با سنگهای همبر خود:

اکثر سنگ های همبر توده های نفوذی یا دارای لایه بندی است یا دارای شیستوزیته و بر حسب اینکه توده های نفوذی با این لایه بندی یا شیستوذیته موازی باشد و یا اینکه آنها را قطع کند توده های نفوذی را به دو دسته بزرگ تقسیم می کنند:

الف)توده های نفوذی همشیب

ب)توده های نفوذی متقاطع

که در زیر به توضیح آنه پرداخته ایم:

الف)توده های نفوذی همشیب:

توده های نفوذی همشیب آنهایی هستند که در آنها فصل مشترک سنگ نفوذی و سنگ همبر موازی سطح طبقه و یا شیستوزیته سنگهای درونگیر باشند.

مهمترین توده های نفوذی همشیب عبارتند از سیل ها، لاکولیت ها، لوپولیت ها و فاکولیت ها.

الف)سیل: سیل توده نفوذی لایه شکلی است که به موازات سطح طبقه و یا شیستوزیته سنگهای درونگیر خود قرار دارد واضح است که سن سیل ها همیشه از سنگهای درونگیر خودشان کمتر است. از نظر وضع سیل ها ممکن است افقی، قائم، و یا مایل باشند. از نظر ضخامت ابعاد آنها از چند سانتی متر تا صدها متر است. سیل ها ممکن است ساده و یا مرکب باشند. سیل های ساده از یکبار نفوذ ماگما بوجود می آیند در صورتی که سیل های مکرر نتیجه تزیق مکرر مواد مذاب می باشد.

چنانچه می دانیم گدازه ها نیز توده های لایه یا صفحه ای شکل هستند بنابرین اگر گدازه ای بین دو لایه رسوبی قرار گیرد ممکن است آن را با سیل اشتبا ه بگیریم. برای تشخیص این دو از هم می توان از نکات زیر کمک گرفت:

1.سیل از نظر سن از سنگ های دو طرف خود جوان تر است در صورتی که در مورد گدازه سنگهای زیرین قدیمی تر و سنگهای رویی جوان تر از گدازه هاست.

2.در مورد گدازه می توان قطعاتی از سنگهای آذرین را در بین اجزای طبقات رویی پیدا کرد.

3.گدازه ها داری بافت حفره ای هستند در صورتی که سیل ها فاقد آن اند.

4.زوائدی از سیل ممکن است در داخل طبقات شود ولی گدازه ها فاقد زائده می باشند.

5.گدازه ها فقط در روی سنگهای زیرین خود ممکن است اثر دگرگونی داشته باشند در صورتی که در مورد سیل این اثر ممکن است در طبقات زیرین و هم در طبقات رویی ظاهر شود.

ب)لاکولیت: لاکولیت عبارت از توده نفوزی عدسی شکل هم شیبی است که طبقات رویی خود را به صورت گنبدی در آورده اند. چنانچه سطح تحتانی آن مسطح می باشد.

لاکولیت را سطح-محدب((Plano-Convex گوییم ولی اگر سطح تحتانی آن دارای تقعری باشد در این صورت آن را دو طرف محدب(Doubly-Convex) گوئیم.

ج)لوپولیت: لوپولیت ها توده های نفوذی هم شیبی هستند که در تشتک ها(Structural-Basins) قار گرفته اند. در ساده ترین حالت ممکن است شیب طبقات رویی و زیرین لوپولیت بطرف داخل باشد. قطر لوپولیت ها  از چند ده کیلومتر تا چند صد کیلومتر می رسد و ضخامت آن حدود هزار متر است. در ناحیه بوشلد در آفریقای جنوبی نمونه جالبی از این نو توده ها دیده می شود.

لوپولیت هم مثل سیل ها و لاکولیت ها ممکن است ساده،مکرر یا مرکب باشند.

د)فاکولیت: فاکولیت ها توده های نفوذی هم شیبی هستند که در خط الراس تاقدیسها و یا در خط القعر قرار گرفته اند. چون اکثر فاکولیت ها با چین هایی که محور آنها دارای زاویه میل نسبتا زیادی میباشد.همراه است لذا مقطع افقی آنها اکترا شبیه به مقطع تائمشان خواهد بود. ضخامت آنها معمولا در حدود صد متر است و گاهی تا هزار متر می رسد. فاکولیت ها به ندرت دارای طولی بیشتر از یک تا دو هزار متر می باشند.

ب)توده های نفوذی متقاطع:

توده ها نفوذی متقاطع آنهایی هستند که فصل مشترک سطح طبقه و یا شیستوزیته را قطع نمایند. مهمترین این توده ها عبارتند از: دایک ها،دودکش های آتشفشانی، باتولیت ها و استوک ها.

الف)دایک ها: دایک یک توده نفوذی لایه شکلی است که طبقات مجاور خود را قطع می کند

توده های لایه شکلی را که در داخل سنگهای بدون طبقه بندی و شیستوزیته قرار گرفته است دایک می نامند.

دایک نیز مانند سیل ممکن است ساده، مکرر و یا مرکب و یا تفریق شده باشد. ابعاد دایکها خیلی متغییر است ضخامت بعضه از آنها فقط چند میلیمتر و طول آنها هم از چند سانتی متر بیشتر نیست. ولی اکثر دایک ها دارای ضخامتی بین 3 تا 6 متر اند. و دایک هایی با ضخیم تر و نازکتر نیز دیده می شود.

دسته دایک: مطابق تعریف به دایک های موازی در یک ناحیه اطلاق می شود.

دایکهای شعاعی در اطراف دهانه آتشفشان دیده می شوند.

دایکهای مخروطی: به دایک های متحدالمرکزی اطلاق می شود که همه به طرف یک مرکز شیب دارند.

ب)دودکشهای آتشفشانی: این دود کش ها ریشه آتشفشانها هستند. از نظر شکل دارای مقاطع دایره ای و یا تقریبا دایره ای شکل ولی گاهی نیز دارای شکل غیر مشخص می باشند. قطر آنها از چند ده متر تا حدود 1.5 کیلومتر متغییر است.

ج)دایکهای حلقوی: مقطع افقی این دایکها بیضوی شکل است و در فصل مشترک آنها با سنگ های همبر قائم و یا خیلی زیاد میباشد. قطر متوسط این دایکها در حدود هفت کیلومتر است. ضخامت متوسط این دایکها در حدود 600 متر است و به 5000 متر هم می رسد.

د)باتولیتها و استوکها:

باتولیتها معمولابه تاوده نفوذی بزرگی اطلاق می شود که دارای شرایط زیرین باشد:

1.وسعتی بیش از 100 کیلومتر مربع را اشغال کرده باشد.

2.وسعت آنها با عمق افزایش یابد، یعنی فصل مشترک آنها با سنگهای همبر به طرف خارج شیب داشته باشد.

3.سطح تحتانی آنه به هیچ وجه ظاهر نشود و در صورت ظاهر شدن چندین کیلومتر و شاید دها کیلومتر از سطح فوقانی آن فاصله داشته باشد.

4.سطح فوقانی آن ممکن است کاملا متغییر و نامنظم باشد.

5.اکثر باتولیت ها طبقات درونگیر خود را در همه ی جهات قطع می کنند.

6.اغلب باتولیت ها در نتیجه نفوذ مکرر ماگما، که ممکن است دارای ترکیبهای مختلف بوده باشد. در زمانهای متفاوت تشکیل شده است.

دو سری باوون به شکل زیر است:

آندزیت(Andesite):

کانی های اصلی: {لابرادوریت، آندزین} Plag = بیوتیت

سنگی خروجی و متوسط(که درصد کانی های مفیک آن تقریبا برابر با درصد کانی های فلسیک آن می باشد.) شبیه به مونزونیت است. آندزیت به صورت گدازه آتشفشانی سنگ های نفوذی کم عمق دایک سیل تمام بلورین با خمیره آفانتیک(شیشه ای) ترکیبی شبیه به دیوریت است

آندزیت با سنگهای بازالت، مونزونیت و تراکیت همراهی دارد.

بازالت(Basalt)(معادل نفوذی: گابرو(Gabbro)):

کانی های اصلی: {لابرادوریت، بیتووینیت} Plag²  و {اوژیت، هیپرستن} PX¹

بازالت یک سنگ آذرین خروجی و مفیک است چون دارای شیشه است و حفره دارد(شیشه در آن نشانه بر روی زمین ریخته شدن و سرد شدن سریع آن در جو سطح زمین و وجود حفره نشانه ای از خروج گازهای محلود در مواد مذاب هنگام ریختن و قار گرفتن در سطح زمین است.

ما دو نوع بازالت داریم:

1.بازالت اقیانوسی(که علاوه بر کانی های ذکر شده الیوین نیز جزو کانی های اصلی آن می باشد و آن را تحت اشباح((Under Saturated می نامیم.

2.بازالت قاره ای(که فاقد الیوین می باشد و اگر هم داشته باشد مقدار آن زیر 5% است وبه آن بازالت فوق اشباح((Over Saturated می گوییم.

خاستگاه آن: بازالت همیشه روی سطح زمین است.

هر آنچه که در مورد بازالت گفتیم در مورد اسکوریا و پومیس هم صادق است اما باید بدانیم که به ترتیب ا بازالت که در سطح زمین قرار میگیرد و بعد روی آن اسکوریا و بعد از آن پومیس است که هرچه بالا تر میرویم یعنی از بازالت به سمت پومیس تعداد خفره ها در سنگ بیشتر می شود.

کرومیتایت(Chromitite):

کانی های اصلی: کرمیت

سنگی نفوذی و مافیک است (چون رنگ آن تیره میباشد.) اسم آن از نام کانی اصلی آن یعنی کروم گرفته شده است.

خاستگاه کرمیتایت: محل اتصال بین دو صفحه یا دو زمین ساخت می باشد.

دانشجویان عزیز: از بخش تصاویر مربوط به سنگهای آذرین میتوانید تصویر این سنگ را دانلود کنید.

دیاباز(Diabase):

کانی های اصلی: {لابرادوریت و بیوتیت}Plag²  و  CPX & OPX¹

سنگی نفوذی و رنگ آن تیره پس مفیک است و نام دیگر آن دلریت می باشد.

خاستگاه دلریت: مناطق نیم عمیق زمین یا پلو تونیک می باشد.

دانشجویان عزیز: از بخش تصاویر مربوط به سنگهای آذرین میتوانید تصویر این سنگ را دانلود کنید.

دونیت(Dunite):

کانی های اصلی: الیوین

سنگی نفوذی و الترامافیک است(این به معنی آن است که این سنگ بالای 90% اولیوین دارد.) رنگ آن تیره تر و سبز تر از دیاباز است و دلیل آن همان بالا بودن درصد اولیوین در این سنگ است.

در صورتی که در صد اولیوین در این سنگ کم و بین 60% تا 90% باشد به آن پرکنیت(Perknite) می گویند.

در صورتی همین سنگ پلاژیوکلاز کلسیم (Ca-Pl) داشته باشد به آن ترکتولیت می گویند که به خانواده گابرو نزدیک است.

خاستگاه دونیت: لوپولیتها، مجاورت با گابرو و به ندرت سیل ها و دایک ها و استوک ها

گابرو(Gabbro)(معادل نفوذی: بازالت (Basalt)):

کانی های اصلی: {آنورتیت، لابرادوریت} Plag²  و {الیوین} CPX¹

گابرو یک سنگ آذرین نفوذی است به این دلیل متوجه این موضوع می شویم که دانه بندی درشتی دارد و حفره نیز در آن نمی بینیم. گابرو یک سنگ مفیک است یعنی درصد عناصر منیزیم(Mg)، منگنز((Mn و آهن(Fe) آن زیاد است و به این دلیل آن رابه رنگ سبز تیره می بینیم.

گابرو چندین نوع دارد: گابروی معمولی/اولیوین گابرو(که 45% تا 70% الیوین دارد.)/نوریت گابرو (که هیپرستن دارد)/کوارتز گابرو(که کوارتز با مقدار بیش از10% جزو کانی های فرعی آن است.)/پیروکسن گابرو(که مقدار اوژیت و هیپرست آن به یک اندازه است.)/هورنبلند گابرو(که به جای Cpx اولیوین هورنبلند تشکیل می شود.)

خاستگاه آن: گابرو در حاشیه باتولیتها یا به صورت مجزا(پلوتونیک) است.

گرانیت(Granite)(معادل خروجی: ریولیت(Rhyolite)):

کانی های اصلی:  Q³ و {آلبیت، الیگوکلاز} Plag² و {ارتوز، آنورتوز} KFeld¹

گرانیت(در ایران به هرسنگی که بالای 10% کوارتز داشته باشد گرانیت می گویند.) یک سنگ نفوذی استکه فلسیک میباشد گرانیت از همه لحاظ شبیه ریولیت است با این تفاوت که ریولیت بر عکس گرانیت دارای شیشه آمورف است.

گرانیت را به انواع زیر تقسیم می کنند:

1.گرانیت معمولی

2.گرانیت قلیایی(درایران: سدیم و پتاسیم آن بالای 8% است) و به دو نوع:

الف)گرانیت پتاسیک(که درصد وجود آن در زمین بیشتر است و دارای ارتوز، میکروکلین، پیریت و آنتی پریت است.)

ب)گرانیت سدیک(که دارای آلبیت است.)

تقسیم می شود.

در استاندارد جهانی گرانیت را به چهار نوع تقسیم می کنند که:

که به ترتیب آنها را به نامهای نوع(I،S، Aو M) می خوانند.

باید بدانید که در این گرانیت نوع S به دلیل کم بودن ضخامت پوسته زمین در ایران وجود ندارد.

در قدیم گرانیت را به دو نوع زیر تقسیم می کردند:

1.آلاسکیت(که فاقد فرو منیزیم است.)

2.شارنوکیت(که دارای فرومنیزیم از نوع هیپرستن است.)

نکته:

اگر بیوتیت در کانی های فرعی زیاد باشد، سنگ بیوتیت گرانیت است.

اگر مقدار آن بالای 20% باشد، سنگ دو میکا گرانیت است.

گرانودیوریت(Granodiorite):

کانی های اصلی: {لابرادوریت و بیوتیت}Plag²  و  CPX & OPX¹

گرانودیوریت سنگی نیمه عمیق و فلسیک است.

خاستگاه پگماتایت: نیم عمیق یا پلوتونیک می باشد.

لاتیت(Latite):

کانی های اصلی: (سانیدین و Plag) = (اوژیت و هورنبلند)

سنگی خروجی، متوسط(که درصد کانی های مفیک آن تقریبا برابر با درصد کانی های فلسیک آن می باشد.) و پیرو کلاستیک(که به ذرات شکسته شده سنگها که دارای سه گوش هستند که در اطراف دهانه ی آتشفشان ها جمع و توسط گدازه به دامنه آتشفشان حمل می شوند، اطلاق می شود.) است. لاتیت سنگی با بافت پورفیری است(به بافتی می گویند که دانه های درشت در خمیره دانه ریز نشسته باشد.

و با سنگ های مثل بازالت و تراکیت همراهی دارد.

خاستگاه آن: دایک سیل لاکولیت توده های نفوذی کم عمق

مونزونیت(Monzonite):

کانی های اصلی: (Plag,KFeld) = (هورنبلند و  CPX)

سنگی نفوذی و متوسط(که درصد کانی های مفیک آن تقریبا برابر با درصد کانی های فلسیک آن می باشد.) و تمام بلورین است.

و با سنگ های گرانودیوریت، سینیت، سینیت لوسیت و سینیت نفلین همراهی دارد.

1.اگر مقادیر پلاژیوکلاز سدیم برابر با فلدسپات پتاسیم باشد-مونزونیت

2. اگر پلاژیوکلاز سدیم بیشتر از فلدسپات پتاسیم باشد-سینودیوریت

3.اگر مقدار فلدسپات پتاسیم بیش از پلاژیوکلاز سدیم باشد-سینیت

4.اگر  مقادیر هردوی آنها کم باشد-دیوریت

5.اگر هم دیوریت مقداری کوارتز داشته باشد-گرانودیوریت

خاستگاه مونزونیت: استوک، لاکولیت، دایک، سیل، توده های نفوذی مجزا و نیم عمیق

پگماتایت(Pegmatite):

کانی های اصلی:  Q³ و {ارتوکلاز، میکروکلین، آلبیت}  Kfeld²و Plag¹

به هر سنگی می گویند که دانه بندی آن درشت باشد. مثلا: پگماتایت گرانیت نوعی گرانیت است که دانه بندی آن درشت (از سانتی متر حتی به متر هم برسد) باشد.

پگماتایت دو نوع است:

1.پگماتایت ساده(که فاقد مواد اقتصادی هستند.)

2.پگماتایت پیچیده(که همیشه دارای مواد اقتصادی هستند.)

خاستگاه پگماتایت: نیم عمیق یا پلوتونیک می باشد.

پریدوتیت(Peridotite):

کانی های اصلی: {الیوین} CPX & OPX

سنگی نفوذی و الترامفیک است که الولیوین جزو کانی های اصلی آن و درصد مقدار آن در این سنگ بالای 90% است.

خاستگاه پریدوتیت: خاستگاه دونیت: لوپولیتها، مجاورت با گابرو و به ندرت سیل ها و دایک ها و استوک ها

ریولیت(Rhyolite):

کانی های اصلی:Plag²  و   Q³ و {سانیدین} KFeld¹

ریولیت(معادل نفوذی: گرانیت): ریولیت سنگی اسیدی است یعنی درصد سیلیس موجود در آن بالای 66% می باشد، چون خروجی است شیشه دارد چون درصد سیلیس((Si آن بالا است رنگ روشنی دارد.

ریولیت را به دو دسته تقسیم بندی می کنند:

1.ریولیت پتاسیک(که اکثرا ریولیت های جهان از این نوعند، دارای بیوتیت هستند و پلاژیو کلاز آن همیشه به صورت ارتوز آنورتوز و سانیدین ظاهر می شود.)

2.ریولیت سدیک(که به ندرت بیوتیت دارد و هورنبلد در آن دیده می شود و پلاژیو کلاز آن به صورت آلبیت دیده می شود.)

کانی های اصلی: {اورتوکلاز} Feld = Plag و خمیره شیشه ای

سنگ آذرین خروجی و متوسط(که درصد کانی های مفیک آن تقریبا برابر با درصد کانی های فلسیک آن می باشد.)  است که در کانی های اصلی آن خمیره شیشه ای وجود دارد.

دانشجویان عزیز: از بخش تصاویر مربوط به سنگهای آذرین میتوانید تصویر این سنگ را دانلود کنید.

برای اولین بار، تنها در عیندال:

دانلود فیلم آموزشی ولف استریونت در قالب فایل Swf با حجم فوق العاده کم و توضیح با بیان بسیار ساده برای دانشجویان رشته مهندسی معدن به ویژه گرایش اکتشاف:

البته توجه داشته باشید همانطور که در شروع اسلایدهای نمایشی تذکر داده شده است این برنامه صرفا مراحل ترسیم را بیان میکند و کاربرد دیگری ندارد، شما باید ترسیم بر روی شبکه ولف را به صورت دستی و با ابزارهای مناسب مربوط به آن که مهمترین آن شبکه ولف مناسب و با کیفیت است انجام دهید،برای محاسبه نسبت تقاطع محوری و سایر سوالات مربوطه از فرمولهای ذکر شده استفاده کنید

برای دانلود فایل روی لینک زیر کلیک راست کرده و سپس از آن گزینه Save Target As را برگزینید.

دانلود آموزش کار با شبکه ولف استریونت

رمز فایل زیپ: www.aindal.mee.ir

 زمین شناسی ساختمانی :

بررسی شکل هندسی و ظاهری ساختارهای تشکیل مواد معدنی از نظر هندسی و ظاهر فیزیکی

تکتونیک چیست؟

عوامل ایجاد کننده سا ختارها بر روی پوسته جامد زمین و رابطه بین این تغییر شکل ها و نیروهای اعمالی

اهداف مطالعه و بررسی زمین شناسی ساختمانی مناطق چیست؟

برای تهیه نقشه های زمین شناسی چه سطحی چه عمقی هر ماده ی معدنی برای تشکیل نیاز به یک ساختمان خالص دارد.

اگر آن ساختمان نباشد آن ماده معدنی تشکیل نمی شود. آهن رسوبی در لایه های رسوبی نفت گنبد نمکی

ساختمان رگه ای:

در مسیر ماگما شکستگی وجود داشته و به دلیل افت فشار ماگما تشکیل می شود. مواد محلول در خود را در آن به جا می گذارد

برای یافتن امتداد ماده معدنی در محل گسل و شکستگی ها شناسایی ساختمان های گسل و شکستگی به ما کمک می کند که دنبا له ماده معدنی را بهتر بتوانیم پیدا کنیم.

در کار های حفاری و عمرانی منطقه به ما کمک می کند.

ساخت سد، میتوان درزه ها شکستگی ها و گسل ها را مشخص کرد

ساخت ساختمان و برج

در طرحای عمرانی و ساختمان سازی وقتی موضوع تحکیم خاک زمین و پیساختمان مطرح می شود بررسی درزه ها و شکستگی ها اهمیت زیادی پیدا می کند چرا که ساختمان منطقه تعیین کننده میزان این تحکیم خواهد بود.

در مسائل مطالعه آبهای زیر زمینی و هیدروژئولوژی معدن باید مناطق شکستگی و درزه ها بررسی شود. چه بسا در بسیاری از موارد جهت ایجاد تونل سد و یا سایر کارهای حفاری می بایست مطالعه آماری در خصوص درزه و شکستگی ها صورت گیرد.

تقسیمات ساختمان های زمین شناسی:

1.ساختمان های اولیه(.Primary ST)                   2.ساختمان های ثانویه(Secondary ST.)

1.به آن دسته از ساختمان های زمین شناسی گفته می شود. که همزمان با تشکیل سنگ این ساختمان ها بوجود می آیند.

سیل: ساختمان های لایه فرم هم شیب با سنگ در بر گیرنده در سنگ های آذرین درونی

سنگ چیست؟

سنگ عبارت است از مجموعه ای چند کانی(و کانی مجموعه ای از چند عنصر)

سنگ داری کانی های اصلی و کانی های فرعی است

1.کانی های اصلی: اسم سنگ را از روی کانی های اصلی مشخص می کنند.

2.کانی های فرعی: ژنیز ، منشا، پیدایش را کانی فرعی مشخص میکند.

در ترتیب نام کانی های اصلی سنگ باید دقت کنیم چرا که نام هر کانی که زود تر گفته میشود درصدش در سنگ بالا تر است.

مثلا در سنگ گرانیت: باید کانی های اصلی آن را اینگونه نام ببریم که:

Kfeld¹    Plag²    Q³

اگر آن را اینگونه نام ببریم سنگ گرانودیوریت است:

Plag¹   Kfeld²   Q³

پس نباید در ترتیب نوشتن کانی های اصلی اشتباه کرد!

اختصاصات سنگ های آذرین:

1.سنگ های آذرین می باید دارای سیلیکات باشند.

2.سنگ های آذرین می باید از فرمول با ون تبعیت کنند.

3.سنگ های آذرین فاقد فسیل لایه بندی(در سنگ رسوبی) شیستوزیته(در سنگ دگرگونی) اند.

4.سنگ های آذرین توده ای اند.(یعنی: منطقه وسیعی را پوشش میدهند- از یک جنسند- از یک ترکیب شیمیاییند.

رنگ ها در سیستم بوون:

1.فلسیک(روشن، سفید، سفید شیری): Si ، Al و Na آن زیاد است.

2. مفیک(تیره، سبز تیره، سبز روشن): Mg ، Mn و Fe آن زیاد است.

سنگهای آذرین نفوذی: ماگما فعالیت و گدازه حاصل از آن درون زمین ریخته و به مرور زمان سرد می شود.

سنگهای آذرین درونی»ماگما فعالیت و گدازه حاصل از آن به روی سطح زمین ریخته و به سرعت سرد می شود.

ویژگی های آذرین نفوذی:

1.گدازه دیر سرد می شود.

2.دانه بندی درشت دارد(به چشم دیده می شود)(فانرتیک).

3.فاقد حفره است.

4.فاقد شیشه است.

ویژگی های آذرین خروجی:

1.گدازه زود سرد می شود.

2.بسیار ریز دانه است(به چشم دیده نمی شود)(آفانتیک)

3.دارای حفره است.

4.دارای شیشه(Amorph) آتشفشان اند.

لینک۲:دریافت مشخصات سنگهای آذرین(خروجی، نفوذی، کانی های اصلی و فرعی) 

لینک زیر یک فایل  pdf هست که توش مفصل درباره انواع آتشفشان ها توضیح داده شده!

دانلود

برای دانلود ابتدا روی لینک مورد نظر کلیک راست نمایید و سپس از آن گزینه Save Target As را کلیک کنید.

به نام خدا

امروز شانس به تو رو کرده؛ چی گفتی؟!  آره درست فهمیدی!

مجموعه نمونه سئولات کانی شناسی توصیفی(1) استاد پور شریفی از سال1383 تا سال 1388

تازه میخوام جواباشم برات بزارم؛ ای دل! چه شود!

برو حالشو ببر!

دانلود

برای دانلود ابتدا روی لینک مورد نظر کلیک راست نمایید و سپس از آن گزینه Save Target As را کلیک کنید.

اگه به تصاویر کانی های مهم نیاز داری اینها رو داریم!

برای دانلود ابتدا روی هر کدام را که میخواهید کلیک راست نمایید و سپس از آن گزینه Save Target As را کلیک کنید.

اگه به تصاویر سنگهای آذرین احتیاج پیدا کردی مهماشو داریم!

برای دانلود تصویر سنگ مورد نظر ابتدا روی اسم هر سنگی را که می خواهید کلیک راست نمایید و سپس از آن گزینه Save Target As را کلیک کنید.

دانلود مجموعه کامل تصاویر سنگ های آذرین در یک فایل زیپ(همه ی آنها را می خواهم)

تعریف فرم های بلورشناسی و فرم عمومی یا پروجهی

قاعده تقارن بر این است که هر عنصر تقارن، مثلا سطح تقارن موجود در یک بلور ایجاب میکند که سطحی که بر آن عمود نیست،نسبت به آن واجد تصویر ویا قرینه ای باشد

 مثلا در اثر یک محور درجه شش یک سطح غیر عمود بر آن در یک چرخش 360 درجه شش مرتبه تکرار شود،

*موجودیت یک یا چند عنصر تقارن همزمان در یک بلور، چنانچه عناصر مزبور نسبت به سطوح آن حالت ایده آلی داشته باشد(یعنی به هیچ وجه عمود بر آنها نباشد)،مجموعه سطوحی را به وجود می آورد که به نام فرم یا دیسه نامیده می شوند.

 تعداد سطوح یک فرم باین ترتیب نه تنها تابع نوع، درجه و تعداد عناصر تقارن موجود در بلور است بلکه از موقعیت و محل آن نسبت به عناصر تقارن نیز تبعیت میکند. بعنوان مثال در رده ی هگزاکتائدرال سیستم مکعب، فرم هگزائدر(مکعب) به مناسبت حالت عمود سطوح آن نسبت به محورهای درجه چهار و سطوح تقارن متعدد دارای تعداد سطوح کم(شش سطح) و فرم هگزاکتائدر به مناسبت حالت مایل سطوح آن نسبت به تمام عناصر تقارن دارای بیشترین تعداد سطوح(48 سطح) می باشد.

غنی ترین فرم ها از نظر تعداد سطوح در هر رده ی تبلور، فرمی است که سطوح آن به هیچ وجه بر عناصر تقارن عمود نباشد، زیرا در این حالت عناصر تقارن به حداکثر امکان خود عمل می کنند.

چنین فرمی را بصورن فرم عمومی یا فرم پروجهی رده ی تبلور مورد نظر نشان می دهند.

فرم های عمومی برای شناسایی عناصر تقارن و از آنجا برای تعیین رده بندی بلورها بسیار مهم است و برای نام گذاری هر رده بلورین نیز از این فرم ها استفاده می کنیم.

اندیس های فرم های عمومی همیشه با نماد {hkl} نشان داده می شوند. بدیهی است تمام اندیس ها همواره از نظر مقدار مخالف صفر است. سایر فرم ها برای شناسایی رده های تبلور در حالت کلی کافی نیست زیرا بعضی از این فرمها در رده های مختلف سیستم مورد نظر ایجاد می شوند.

انواع فرم ها:

ما دو نوع فرم بیشتر نداریم فرم یا باز است یا بسته:

1.فرم بسته:فرم هایی که می توانند به تنهایی بلور را در تمام جهات فضایی محدود کنند، به عبارت دیگر، بدون ترکیب با فرم های دیگر وجود داشته باشند، اینها فرم بسته نامیده می شوند.

تعداد سطوح این فرم ها به هیچ وجه نمی تواند از چهار تا کمتر باشد چون در غیر این صورت یک جسم فضایی را نمی تواند محدود کند.

2.فرم باز:فرم هایی که به تنهایی نمیتوانند بلور را در تمامی جهات محدود کنند، به عبارت دیگر فقط بصورت ترکیب با فرم های دیگر میتوانند وجود داشته باشند، به نام فرم باز نامیده می شوند.

مثال برای درک بهتر:

در سیستم کوبیک فقط فرمهای بسته وجود دارد و در سیستم های تری کلینیک و مونوکلینیک فقط فرم های باز ظاهر میگردد. در سایر سیستم ها ، برحسب موقع فرمها و یا نوع رده ها هر دو نوع فرم ظاهر میشود.

اندیس یک فرم بصورت {{hkl (در داخل آکلاد= خط ابرو) نوشته میشود و اینعلامت صرف نظر از اندیس های منفی و یا مثبت سطوح مختلف یک فرم، بطور عمومی استعمال میگردد. اما برای هر سطحی اندیس مربوط به آن در داخل پرانتز () نوشته میشود که در این صورت موقعیت مثبت یا منفی تقاطع محورها نیز نشان داده می شود

مثلا:

اندیس سطحی به صورت(0‾12) نشان می دهد که این سطح محور X را در جهت مثبت و محور Y را در جهت منفی قطع کرده است و با محور Z موازی است.

چنانچه این اندیس بصورت {120} نوشته شود فرمی را معرفی می کند با تعدادی سطوح که برخی از آنه با محور های X و Y در جهت مثبت و برخی در جهت منفی و عده ای نیز با یکی در جهت مثبت و با دیگری در جهت منفی متقاطع است. فرم های باز و بسته از لحاظ شکل هندسی و تعداد سطوح آنها به انواع زیر تقسیم می شوند:

در کنار شما هستیم با آموزش گام به گام ترسم شبکه فضایی در شبکه ولف استریونت (Wulff Stereo Net) (محاسبه متریک بلور)

«ویژه دانشجویان رشته مهندسی معدن دانشگاه تهران جنوب»

________________________________________________________

ابزار های لازم:

1.دریافت تصویر شبکه  Wulff Stereo Net

2.مداد اتود

3.مداد رنگی با رنگ های تیره (قرمز، سبز، آبی ، بنفش، قهوه ای)

4.پاک کن

5.نوار چسب

6.چسب کاغذ یا مایع

7.مقوای ضخیم (مقوای جعبه شیرینی)

8.پونز

9.کاغذ کالک (کاغذ شفاف)

________________________________________________________

روش کار:

*از شبکه ولف در اندازه A4  پرینت بگیرید.

*مقوای ضخیم را به اندازه یک ورق  A4 برش داده، سطح آن را به چسب آغشته و شبکه ولف تان را روی آن بچسبانید.

*میتوانید برای دوام آن روی سطح شبکه ولف شیشه مات کن، سلفون یا نوار چسب پهن بکشید.

*مرکز شبکه ولف تان را سوراخ کنید و پونز را از پشت مقوا گذرانده و در پایان روی ته پونز که پشت صفحه مقوایی است نوار چسب بزنید تا در جای خود محکم بماند.

ابزار ترسیم شما آماده شد،

________________________________________________________

نکته: هر دو کمان متوالی روی این شبکه به معنای دو درجه است

حالا باید روش ترسیم را بدانید:

محاسبه متریک بلور از راه معلومات زوایای دو سطحی آن:

مسئله:

زوایا دو سطحی یک بلور به شرح زیر است:

مطلوب است:

نمایش نقاط قطبی این سطوح روی تصویر فضایی

تعیین محل تلاقی محورهای  X و Y با تصویر

تعیین مقادیر α و ß و γ

پیداکردن سطح واحد {111} و محاسبه اندیس سطوح مختلف بلور

محاسبه نسبت تقاطع محوری (γ:ß:α) برای سطح واحد(111)

پاسخ:

پشت مرکز کاغذ کالک تان را نوار چسب بزنید، کاغذ کالک تان را روی شبکه ای که ساخته اید قرار داده به نحوی که پونز مرکز کاغذ کالک را سوراخ کند،محیط دایره شبکه ولف را که روی کاغذ کالک معلوم است با مداد اتود بکشید، داده های مسئله را در بالا  گوشه سمت چپ یا راست کاغذ کالک بنویسید، جهت ها را مشخص کنید (بالا دایره N، پایین دایره S، سمت راستE  و سمت چپ W )

(در برخی از سیستم ها خاص که سه محور X,Y,Z برهم عمودند مرکز دایره یعنی خود پونز محور فرضی Z هاست)

معمولا نقطه قطبی یا قطب(100) را پایین ترین نقطه محیط دایره در نظر میگیرند، شما هم همین کار را بکنید و آن را مداد اتود در پایین محیط دایره نشان دهید

قرینه این سطح یعنی(00‾1) به فاصله 180 روی شبکه بشمارید (یعنی در مقابل آن روی محیط دایره یعنی قطب  N مشخص کنید)

زاویه ی بین این سطح وسطح (010)، 86 درجه است، پس از نقطه(100) که در قطب S نام گذاشتید، 86 درجه به سمت راست یا چپ بشمارید و نقطه جدید روی محیط دایره را(010) بنامید،

قرینه این سطح یعنی(0‾01) به فاصله 180 روی شبکه از نقطه(010) بشمارید (قطب قرینه در مقابل و آن طرف محیط دایره است)

برای پیدا کردن نقطه(001) از دو مقدار معلوم زیر استفاده میکنیم:

نقطه قطبی (100) روی قطب   Sقرار می دهیم و

از نقطه قطبی(100) ،82 درجه میشماریم و آن را که به شکل کمانی است که 82 درجه از نقطه قطبی (100) فاصله دارد رسم می کنیم.

نقطه قطبی (010) را نیز روی قطب   Sقرار می دهیم و

از نقطه قطبی(010) ،78 درجه میشماریم و آن را که به شکل کمانی است که 78 درجه از نقطه قطبی (010) فاصله دارد رسم می کنیم.

محل تقاطع این دو کمان همان نقطه مطلوب یعنی(001) است.

برای نمایش نقاط قطبی که داخل صفحه قرار میگیرند(111)،  (هر سه محور را قطع می کنند)، باز هم از منحنی ها(کمان ها)ی کمکی استفاده میکنیم.

روش همان روش قبل است.

روش پیدا کردن محور های X و Y:

چون محور Y موازی یال مشترک دو صفحه (100) و (001) است پس از هر دو سطح آنها 90 درجه فاصله دارد. (یک خط  میشود

چون محور X موازی یال مشترک دو صفحه (010) و (001) است پس از هر دو سطح آنها 90 درجه فاصله دارد. (یک خط  میشود

از نقطه قطبی (001) هم به فاصله 90 درجه کمان کمکی میزنیم تقاطع این کمان کمکی با دو خط در مرحله قبل موقعیت X و Y یعنی محل تقاطع آنها با تصویر را بدست می آوریم.

از کمان کمکی مجددا استفاده کرده و محل تلاقی موقعیت X و Y یعنی محل تقاطع آنها را به ما میدهد.(001)

تعیین زوایای دو سطحی α و ß و γ:

برای تعیین زاویه α تصویر را آنقدر روی شبکه دوران می دهیم تا نقطه Y روی یکی از دو قطر دایره شبکه بیفتاد و آنگاه زاویه بین Y و Z را با شمارش درجات تعیین می کنیم.

برای تعیین زاویه ß همین عمل را با شمارش درجات بین X و Z را با شمارش درجات تعیین می کنیم.

برای تعیین زاویه γ تصویر را آنقدر روی شبکه دوران می دهیم تا قوس کمکی حامل نقطه های X و Y روی یکی از نصف النهارات قرار گیرد و در این صورت زاویه بین آنها را با شمارش درجات واقع در روی این نصف نهار تعیین می کنیم

ما X و Y را در ربع منفی بدست آوردیم پیα و ß مکمل زوایای واقعی اند، باید زوایا از 180 درجه کم کنیم  تا مقدار واقعی آنها را بدست آورریم

تعیین اندیس سطوح مختلف

یک منطقه زمانی قابل ترسیم است که حداقل دو نقطه ی آن را داشته باشیم

مثلا: دو نقطه(111) و (001) میتواند یک منطقه را مشخص کند

این امکان زمانی هم که یک نقطه در دایره و دو نقطه قرینه هم، در روی محیط دایره هستند وجود دارد.

مثلا: سه نقطه (100) ، (00‾1)و (111) یک منطقه را مشخص می کنند

قاعده ترسیم بر این است که اگر دو نقطه درون دایره داریم آنقدر تصویر را بچرخانیم که هر دونقطه بر یک نصف النهار منطبق شوند

وقتی تمامی مناطق ممکن را رسم کردیم، شروع به نام گذاری با توجه به موقعیت شان در شبکه می کنیم

پیدا کردن سطح مقایسه ای:

سطح مقایسه ای سطحی است که سه محور X,Y,Z راقطع می کند، {111} در ای مسئله همان سطح{1‾1‾1} است (آن را P نامیده )

و با گرداندن تصویر و منطبق کردن دو نقطه(X یاY یا Z) با نقطه P، زوایای PX  و PY و PZ رابدست می آوریم.

با استفاده از رابطه ی:

α : ß : γ = Cos PY/Cos PX : 1 : = Cos PY/Cos PX

نسبت تقاطع محوری(γ:ß:α) برای سطح واحد بدست می آوریم.

دوستان موفق باشید

تهیه شده توسط:  مدیریت وبلاگ علی